September 24, 2009
Vice blog: Burma VJ
Read the review here
Burma VJ won vorig jaar terecht de twee belangrijkste prijzen op het IDFA. De film toont beelden van de Democratic Voice of Burma (DVB), een geheime groep van ongeveer dertig Birmezen die met behulp van kleine cameraatjes, en met groot gevaar voor eigen leven, de misstanden in de militaire dictatuur van Birma vast hebben gelegd. Buitenlandse journalisten worden toegang tot het land geweigerd en filmen in het openbaar is verboden, dus de opnames worden op clandestiene wijze gemaakt en vervolgens het land uitgesmokkeld.
Zo filmden de verschillende leden van het team ook een massademonstratie die in september 2007 plaatsvond. Begonnen door Boeddhistische monniken naar aanleiding van een verdubbeling van de brandstofprijzen, namen uiteindelijk zo’n 100.000 mensen deel aan dit vreedzame protest tegen het schrikbeleid dat de Birmese regering al sinds 1962 voert. Ondanks grote angst voor represailles van de militaire junta lieten elke dag dat de demonstratie voortduurde meer mensen zich inspireren door deze, voor hun zo onbekende uiting van vrijheid en hoop, en voegden zich bij de massale stoet.
Het leger reageerde door mensen in elkaar te slaan en te arresteren en er vielen bijna tien doden, al was het dodental volgens de gereguleerde staatsmedia slechts één. De junta deinsde er zelfs niet voor terug de monniken, die in de Birmese cultuur het hoogste morele ontzag vertegenwoordigen, te mishandelen en uiteindelijk vanuit hun kloosters te ontvoeren. Een luguber beeld toont later het bloederige lichaam van een monnik, drijvend in een rivier.
Hoe belangrijk het werk van de groep is wordt duidelijk wanneer we zien dat hun beelden van burgers die geslagen en beschoten worden - hoe schokkerig en onduidelijk dan ook - in alle internationale nieuwsuitzendingen worden getoond. Opgeven is geen optie voor de reporters, want dit zou betekenen dat de buitenwereld onwetend blijft over de misstanden in Birma. De Deense regisseur Anders Østergaard verzamelde het filmmateriaal en vormde ze om tot een meeslepend verslag van de demonstraties in september van 2007.
De beelden, vaak dramatisch en schokkend, krijgen een spookachtige kwaliteit door de combinatie van beeld met muziek en de wetenschap dat de gebeurtenissen echt hebben plaatsgevonden. Je hebt als kijker het gevoel dat je de demonstraties zelf beleeft, dat je (letterlijk) door de ogen van de cameraman kijkt en de neiging ontstaat dan ook om na afloop van de film meer te weten te komen over de situatie in Birma in de afgelopen tijd. Burma VJ toont daarmee ook de macht van nieuwe technologieën en van het internet aan.
De lofzangen over de mogelijkheden en de democratiserende werking van deze ‘mediarevolutie‘ zijn bekend, en misschien is het inderdaad wel heel democratisch dat tegenwoordig iedereen met behulp van minicamera’s en goedkope computers filmpjes van hun kat op YouTube kan zetten. Maar in situaties zoals degene die we in Burma VJ zien, hebben we het over invloed van een compleet andere orde. Het vergroot voor Birma de kans op internationale interventie, en daarmee voor de bewoners verlossing van militaire onderdrukking.
